Πρέπει να υπογειοποιηθούν οι γραμμές υψηλής τάσεως;


(του Νίκου Κοκκινάκη)

Στα ΒΔ όρια του Δήμου Ν. Φιλαδέλφειας στον Κ. Μύλο και τη Νησίδα διέρχονται δυο γραμμές υψηλής τάσεως βαρέος τύπου 150 KV (μία απλού κυκλώματος και μία διπλού κυκλώματος). Οι γραμμές αυτές φτάνουν από την περιοχή των Αχαρνών και καταλήγουν στη Χαλκηδόνα αφού περάσουν πάνω από πυκνοκατοικημένες περιοχές και του Δήμου Αγ. Αναργύρων.
Τα  ηλεκτρομαγνητικά πεδία  και τα όρια έκθεσης  σε αυτά

Η τιμή της μαγνητικής επαγωγής του  μεταβαλλόμενου μαγνητικού πεδίου (στρεφόμενο ελλειπτικό), που δημιουργείται ακριβώς κάτω από τις γραμμές της υψηλής τάσεως (τριφασικό σύστημα) μπορεί να φτάσει και τα 15 μΤ ενώ η τιμή της έντασης του ηλεκτρικού πεδίου μπορεί να φτάσει τα 2.000 V/m1.

Οι  άνθρωποι είναι συνηθισμένοι να ζουν στο σχεδόν σταθερό μαγνητικό πεδίο της γης, που η τιμή του για την Ελλάδα είναι 45 μΤ περίπου. Αυτή η σταθερότητα του γήινου μαγνητικού πεδίου όμως, αποτελεί και την ουσιώδη διαφορά σε σχέση με το εναλλασσόμενο μαγνητικό πεδίο που δημιουργούν τα ηλεκτρικά ρεύματα των καλωδίων.

Στη χώρα μας ισχύουν ως όρια «ασφαλούς» έκθεσης για το γενικό πληθυσμό, αυτά που συστήνει η Ε.Ε. και αποτελούν  αποδοχή των ορίων της Διεθνούς Επιτροπής Προστασίας από Μη Ιοντίζουσες  Ακτινοβολίες (ICNIRP)2 και είναι για τη Μαγνητική επαγωγή (B) 100μΤ και την ένταση του Ηλεκτρικού πεδίου (Ε) 5000V/m (συχνότητα 50 HZ). Τα όρια αυτά είναι περίπου 50 φορές χαμηλότερα από τις τιμές στις οποίες υπάρχουν αποδεδειγμένες επιδράσεις (θερμικές) των ηλεκτρικών και μαγνητικών πεδίων στον άνθρωπο.
Η έρευνα για τις  επιδράσεις των πεδίων

Τα  ηλεκτρομαγνητικά πεδία των διαφόρων συχνοτήτων με μεγάλη μεταφερόμενη ισχύ (ραντάρ, κεραιοσυστήματα, φούρνοι μικροκυμάτων, γραμμές μεταφοράς κλπ) είναι  ικανά μέσω κυρίως των θερμικών επιδράσεων να οδηγήσουν σε άμεσες σοβαρότατες βλάβες, τραυματισμούς, εγκαύματα, τύφλωση ή ακόμη και θάνατο. Τις τελευταίες δεκαετίες όμως μελετώνται σοβαρότατα οι μη θερμικές επιδράσεις τους, οι οποίες πιθανόν, μπορούν να οδηγήσουν σε ανεπανόρθωτες βλάβες της υγείας ανθρώπων που εκτίθενται για μεγάλα χρονικά διαστήματα σε τέτοια πεδία.

Εκατοντάδες ερευνητές σε όλο τον κόσμο  με μελέτες (εργαστηριακές, κλινικές, επιδημιολογικές), που έχουν δημοσιευθεί σε έγκυρα επιστημονικά περιοδικά, έχουν διαπιστώσει  συσχέτιση της μακρόχρονης έκθεσης σε Χαμηλόσυχνα Ηλεκτρομαγνητικά πεδία, με διάφορες μορφές καρκίνου και άλλες ψυχοσωματικές ασθένειες.

Τα  τελευταία χρόνια έχει εντοπιστεί το ενδιαφέρον των περισσοτέρων στη  διερεύνηση της πιθανής σχέσης τους με διάφορους καρκίνους του αίματος. Σειρές μελετών καταδεικνύουν στατιστικό διπλασιασμό των κρουσμάτων παιδικής λευχαιμίας σε παιδιά που είναι εκτεθειμένα σε μέσες ημερήσιες τιμές μαγνητικού πεδίου μεγαλύτερες από 0,4μΤ1.

Η Διεθνής Επιτροπή Έρευνας για  τον Καρκίνο (IARC), του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO) από το 2001 έχει κατατάξει τα Χαμηλόσυχνα (ELF) μαγνητικά πεδία στην κατηγορία 2Β, ως «ενδεχομένως καρκινογόνα» (possibly carcinogenic) για πρόκληση παιδικής λευχαιμίας3. Στο σημείο αυτό πρέπει να σχολιάσουμε ότι ο WHO είναι δυστυχώς ένας συντηρητικός, δυσκίνητος, και όχι τόσο αμερόληπτος οργανισμός, όπως πολλοί του καταλογίζουν, όταν πρόκειται να θίξει θέματα υγείας στα οποία εμπλέκονται τεράστια οικονομικά συμφέροντα ιδιωτικών ή κρατικών εταιρειών κολοσσιαίου μεγέθους.

Σε  πρόσφατη αναδρομική μελέτη4 που δημοσιεύτηκε σε Βρετανικό περιοδικό τον Ιούνιο του 2005, εξετάστηκε η σχέση μεταξύ της απόστασης γραμμών μεταφοράς υψηλής τάσης από τα σπίτια των παιδιών κατά τη γέννηση και του κινδύνου για λευχαιμία.

Στην  έρευνα αυτή που ήταν η μεγαλύτερη που έγινε ποτέ στο είδος της, συμπεριλήφθηκαν 29.081 παιδιά με καρκίνο, από τα οποία 9.700 είχαν λευχαιμία και είχαν γεννηθεί στην Αγγλία ή την Ουαλία μεταξύ 1962 και 1995. Τα αποτελέσματα της έρευνας αυτής έδειξαν ότι τα παιδιά που κατά τη γέννηση τους κατοικούσαν σε απόσταση μικρότερη από 200 μέτρα από καλώδια υψηλής τάσης, είχαν 70% αυξημένο κίνδυνο για λευχαιμία, σε σύγκριση με τα παιδιά που την ίδια περίοδο της ζωής τους κατοικούσαν σε απόσταση μεγαλύτερη από 600 μέτρα. Τα παιδιά που ζούσαν σε ενδιάμεση απόσταση (200 – 600 μέτρα) είχαν ελαφρώς μεγαλύτερο κίνδυνο. Οι Βρετανοί ερευνητές υπολόγισαν ότι για κάθε 400 – 420 περιπτώσεις παιδικής λευχαιμίας που καταγράφονται ετησίως στην Αγγλία, περίπου 5 πιθανόν σχετίζονται με τα καλώδια υψηλής τάσης του δικτύου διανομής που βρίσκονται κοντά στα σπίτια τους.
Κριτική των ορίων

Η μελέτη αυτή όπως και το σύνολο των  μελετών που καταλήγουν σε ανάλογα  συμπεράσματα αμφισβητούνται από άλλους ερευνητές οι οποίοι «αθωώνουν» τις  εναέριες γραμμές μεταφοράς και υποστηρίζουν την απουσία επιδράσεων στην ανθρώπινη υγεία5.

Επειδή  ο μηχανισμός με τον οποίο η  μη ιοντίζουσα ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία  επηρεάζει τον ανθρώπινο οργανισμό  δεν είναι πλήρως γνωστός, τα ισχύοντα από το Νομοθετικό Πλαίσιο όρια ασφαλούς έκθεσης διατηρούνται σε πολύ υψηλά επίπεδα, με το σκεπτικό ότι: « Σε σχέση όμως με τις μακροχρόνιες και αβέβαιες επιδράσεις των πεδίων στην υγεία, που υποδεικνύουν διάφορες μελέτες, εφόσον δεν υπάρχει γνωστός μηχανισμός δημιουργίας αυτών των επιδράσεων, …είναι αδύνατο να καθοριστούν όρια βάσει αυτών»1!!!  Με τον τρόπο αυτό δίνεται νομική κάλυψη στις εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας, τις απαλλάσσει από ευθύνες που ανακύπτουν έναντι των πολιτών καθώς και από έξοδα που απαιτούνται για την ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων στην υγεία των ανθρώπων που κατοικούν κοντά στις γραμμές μεταφοράς.

Όμως, δεν είναι πλήρως γνωστοί και  οι μηχανισμοί επίδρασης διαφόρων άλλων  παραγόντων, οι οποίοι με βεβαιότητα προκαλούν συγκεκριμένες ασθένειες (π.χ. ο αμίαντος προκαλεί καρκίνο του πνεύμονα).
Το  Ελληνικό σύστημα  μεταφοράς ηλ. ενέργειας

Σε  όλη τη χώρα υπάρχουν περίπου 15.000Km εναέριων γραμμών υψηλής και υπερυψηλής τάσης καθώς και -δυστυχώς μόνο- 200 Km υπόγειων γραμμών υψηλής τάσης που χρησιμοποιούνται κυρίως για τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας εντός των κατοικημένων περιοχών6.

Τα  τελευταία χρόνια στα πλαίσια  της απελευθερωμένης αγοράς ηλ. Ενέργειας (Ν. 2773/99) υπεύθυνη αρχή για τη λειτουργία, τη συντήρηση και την ανάπτυξη του δικτύου μεταφοράς είναι  πλέον η Ανώνυμη Εταιρία «ΔΕΣΜΗΕ» (Διαχειριστής Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας), στην οποία βασικός μέτοχος είναι το Ελ. Δημόσιο (51%) και η ΔΕΗ προς το παρόν με 49%. Στη μελέτη ανάπτυξης του συστήματος μεταφοράς για την περίοδο 2010-2014, η οποία εκδίδεται κάθε έτος και έχει κυλιόμενο χαρακτήρα, δεν σχεδιάζεται και δεν προβλέπεται η υπογειοποίηση των εναέριων γραμμών που διασχίζουν το δήμο μας6.
Τι  πρέπει να γίνει

Οι  γραμμές υψηλής τάσης αποτελούν  ένα δυνητικό κίνδυνο για τους ανθρώπους που κατοικούν ακριβώς  κάτω ή βρίσκονται σε κοντινή απόσταση από αυτές.

Το  πρόβλημα πρέπει να αντιμετωπιστεί υπό  το πρίσμα της αρχής της προφύλαξης την οποία υιοθετεί το ευρωπαϊκό δίκαιο σύμφωνα με την οποία σε περιπτώσεις επιστημονικών διαφωνιών και αμφισβητήσεων πρέπει να προκρίνονται λύσεις που προστατεύουν τους πολίτες από πιθανολογούμενο κίνδυνο. Η λογική βάσει της οποίας οι γραμμές υψηλής τάσης μπορούν να θεωρηθούν αθώες μέχρι να αποδειχτούν ένοχες τελεσίδικα, πρέπει να απορρίπτεται.

Γι’ αυτό πρέπει να αναληφθούν δράσεις  που θα πιέσουν τις αρμόδιες αρχές ώστε να υπογειοποιηθούν το συντομότερο οι γραμμές υψηλής τάσεως. Με τον τρόπο αυτό περιορίζονται δραστικά τα μαγνητικά πεδία ενώ εξαλείφονται πλήρως τα ηλεκτρικά πεδία που οφείλονται στα καλώδια των γραμμών.

Έτσι  το περιβάλλον στην περιοχή γίνεται ηλεκτρομαγνητικά «καθαρότερο», επιτυγχάνεται περιβαλλοντική αναβάθμιση και προστατεύεται ουσιαστικά και η ψυχική υγεία των κατοίκων.

* ΚΥΤ: Κέντρο  Υπερυψηλής Τάσης

Βιβλιογραφία:

1. ΕΕΑΕ (Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας): Χαμηλόσυχνα ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία, Αθήνα 2005
2. ICNIRP  (International Commission on Non-Ionizing Radiation Protection) Guidelines for limiting exposure to time-varying electric, magnetic, and electromagnetic fields (up to 300 GHz) 1998
3. WHO (World Health Organization): http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs205/en/
4. Gerald Draper, Tim Vincent, Mary E Kroll, John Swanso. Childhood cancer in relation to distance from high voltage power lines in England and Wales: a case-control study, British Medical Journal 2005; 330:1290
5. Geoff Watts (science editor, BMJ). Power to confuse: British Medical Journal 2005; 330:1293
6. ΔΕΣΜΗΕ: Μελέτη ανάπτυξης συστήματος μεταφοράς. Περίοδος 2010-2014. http://www.desmie.gr/up/files/ΜΑΣΜ%202010-2014-ΡΑΕ_ΧΑΡΤΗΣ.pdf Αθήνα Ιούνιος 2010.

Advertisements
This entry was posted in Άρθρα. Bookmark the permalink.